فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )
137
سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )
خيابانها دقت بسيار مىكنند تا گياهان آنها همواره سبز و خرم باقى بمانند . زيرا علاوه بر آنكه ايرانيها و عربها بسيار در بند نظافت و نگاهدارى باغهاى خود هستند باغبانها از مردمى كه هرروز براى تفريح و وقتگذرانى بدين باغ مىآيند سود بسيار مىبرند . ايرانيها اين نوع وقتگذرانى و تفريح را كه از هرنوع خوشگذرانى ديگر جداست « تماشا » مىنامند . در پاى اين چنارها و سروها نهرهاى خوشقوارهاى از آب چشمه جارى است كه به جويهاى كوچكتر تقسيم مىشوند و همهء قسمتهاى باغ را دربر مىگيرند . در انتهاى خيابان بزرگ حرم يا سراى واقع است كه از آن سخن گفتهايم . اين عمارت خانهاى است به شكل و سبك ساختمان اصلى باغ . نه خيلى بزرگ است و نه خيلى مرتفع ، چنان كه اطاقهاى آن نيز بسيار كوچك است . تعدادى مهتابى و راهرو و پنجرههائى دارد كه كركرههاى چوبى بزرگ و سربى رنگ دارند . اين عمارت مخصوص سكونت زنهاست كه ايرانيان در دور نگاهداشتن آنان از قسمت عمومى خانه سعى بليغ دارند . اين سرا روى سكوئى قرار گرفته كه از آجرهاى بزرگ مربع شكل ساخته شده و از سطح باغ هفت پا بلندتر است . سكو بقدرى بزرگ است كه گذشته از قسمت زيربناى حرمسرا از هرطرف چهل پا پهنا دارد . در اين فضا ده آبنماى كوچك هشتگوش هست كه نزديك نيم ذراع عمق دارند . اين آبنماها با جويهاى كوچكى به پهناى نيم پا و همين اندازه عمق به يكديگر مربوطند و آب زلال آنها در گردش از اين يك به ديگرى منظرهاى زيبا و دلانگيز بوجود مىآورد . اين خانه از سفال پوشيده نشده بلكه با نوعى كاهگل اندود شده است . كاهگل جسمى خميرمانند و بسيار سخت است كه هرچه آب بر آن ريخته شود رطوبت آن به سقف چوبى يا آجرى كه معمولا زير آن قرار گرفته است نفوذ نمىكند بلكه از ناودانهائى كه در هرطرف روى ديوارها نصب شده است پائين مىريزد و بام خانه همواره خشك مىماند . روى اين بام ، همچون همهء بامهاى ديگر ، ستونى مرمرين به درازاى سه چهار پا يا كمى بيشتر